Beeldschermwerk: pauzes, oogonderzoek en de werkplek volgens de Codex

5 min leestijd · Laurenz Vandewalle · Preventieadviseur niveau 2

Wie dagelijks meer dan vier uur achter een beeldscherm werkt, heeft recht op een oogonderzoek — en u als werkgever bent verplicht dat aan te bieden. Maar de Codex gaat verder dan dat: ze legt ook concrete eisen op aan de werkplek, het licht, de houding en de pauzeregelingen. Wie die regels negeert, riskeert klachten en inspecties.

✅ Snel antwoord

✓ Werknemers die gewoonlijk meer dan vier uur per dag achter een beeldscherm werken, hebben recht op een oogonderzoek voor of bij aanvang en nadien regelmatig

✓ U bent als werkgever verplicht dat oogonderzoek aan te bieden en de kosten te dragen

✓ De werkplek moet voldoen aan ergonomische normen: juiste hoogte, geen storende lichtinval, verstelbare stoel

✓ Er moeten regelmatige pauzes of afwisselende activiteiten worden voorzien — de Codex legt geen vaste frequentie op, maar de werkgever moet dit vastleggen

✓ Bij klachten van de werknemer (ogen, nek, rug) moet u een analyse van de werkpost laten uitvoeren

Wie valt onder de beeldschermregeling?

De Codex Welzijn op het Werk, Boek V, Titel 4, is van toepassing op werknemers die gewoonlijk een significant deel van hun arbeidstijd werken met beeldschermapparatuur. Als vuistregel hanteert de wetgeving: meer dan vier uur per dag, gemiddeld over de week. Wie minder dan die grens werkt, valt buiten de verplichtingen voor oogonderzoek — maar de ergonomische werkplek-eisen blijven van toepassing voor iedereen.

In de praktijk geldt de beeldschermregeling voor kantoormedewerkers, administratief personeel, tekenaarssoftware-gebruikers en telewerkers. Niet voor baliemedewerkers of magazijnwerkers die occasioneel een terminal gebruiken.

Het oogonderzoek: wanneer en hoe?

U bent verplicht een oogonderzoek aan te bieden: vóór de aanvang van de activiteit of op het moment dat de werknemer voor het eerst een beeldschermfunctie opneemt, daarna op vraag van de werknemer bij klachten, en nadien regelmatig (minimaal om de vijf jaar voor werknemers jonger dan 45, en om de drie jaar voor werknemers van 45 jaar en ouder).

Het onderzoek wordt uitgevoerd door de arbeidsarts. U draagt de kosten — inclusief eventuele werkbril als de gewone bril niet volstaat voor het werk op de vereiste kijkafstand. Dat is een specifieke werkbril, geen alledaagse bril: u bent verplicht die te vergoeden, maar de werknemer mag geen luxe montuur aanrekenen.

De ergonomische werkplek: wat eist de Codex?

De wet legt minimumeisen op aan het scherm (verstelbaar in hoogte en hoek, geen storende reflecties), het toetsenbord (los van het scherm, verstelbaar), de werktafel (voldoende ruimte, in te stellen hoogte aanbevolen), de stoel (hoogteverstelling, rugleuning, voetensteun indien nodig) en de verlichting (geen directe lichtbronnen in het zichtveld, voldoende niveau).

In de praktijk betekent dit: een regelmatige werkpostanalyse door de preventieadviseur of arbeidsarts, en aanpassingen documenteren als er klachten zijn.

Pauzes en afwisseling

De Codex verplicht werkgevers om te zorgen voor pauzes of afwisselende activiteiten, maar legt geen vaste tabel op (zoals “10 minuten per uur”). De werkgever moet in overleg met het CPBW of de syndicale afvaardiging een pauzesysteem vastleggen dat rekening houdt met de aard van de werkzaamheden. Dat beleid moet schriftelijk zijn vastgelegd.

💡 Praktische tip

Voer jaarlijks een korte beeldschermvragenlijst in bij de globale preventie-enquête: vraag naar oogklachten, nek- en rugklachten. Zo detecteert u problemen vroeg, documenteert u uw aanpak en toont u bij een inspectie dat u proactief handelt.